İstasyon 1 Siber Lab
—
1
2
3
kalan
15:00
0
puan
1
// görev 01 · analiz
Şifre Dedektifi
Güçlü şifreyi bul, zayıfı tespit et — 2 soru
3
dakika
Güçlü şifre = uzun + karmaşık + tahmin edilemez. Doğum tarihin, şehrin veya adın şifre olarak kullanılmamalı — sosyal medyadan kolayca bulunur.
// beş şifreyi incele
①
123456
②
istanbul2023
③
Merhaba!
④
K#9mT@2x!
⑤
Tr0ub4dor&3
// soru 1 / 2
Yukarıdaki şifrelerden hangisi en GEÇ kırılır?
123456
istanbul2023
Merhaba!
Tr0ub4dor&3
Yanlış — uzunluk ve karmaşıklığın birleşimi en uzun süreyi verir.
// soru 2 / 2
Bir saldırgan Instagram'ında "İstanbul'dayım, 2023 doğumluyum" gördü. Hangi şifreyi ANINDA kırar?
K#9mT@2x!
istanbul2023
Tr0ub4dor&3
K9m!@xT2#
Yanlış — kişisel bilgileri içeren şifreler sosyal medyadan kolayca tahmin edilir.
✓
Görev 1 Tamamlandı! — Sonraki göreve geçiliyor…
2
// görev 02 · analiz
Phishing Avı
Sahte e-postanın 4 tehlike işaretini bul
3
dakika
Phishing sahte e-postalar, mesajlar veya sitelerle tuzağa düşürür. Her yıl milyarlarca dolar bu yöntemle çalınıyor. Detaylara dikkat!
// iki e-postayı karşılaştır
E-posta A
Gerçek
Gönderen:
noreply@google.com
Konu:
Yeni oturum açıldı
Bağlantı:
accounts.google.com/security
Hesabınıza Ankara'dan yeni giriş yapıldı. Siz değilseniz şifrenizi değiştirin.
E-posta B
???
Gönderen:
noreply@g00gle-secure.net
Konu:
ACİL: Hesabınız askıya alındı!!!
Bağlantı:
google-login.suspicious-site.ru/giris
HESABINIZ 24 SAAT İÇİNDE SİLİNECEK! Hemen tıklayın!!!
// e-posta B'nin tam 4 tehlike işaretini seç
Gönderen adresi sahte: "g00gle-secure.net" — sıfır kullanılmış, farklı domainGerçek Google sadece @google.com adresini kullanır
E-postada Türkçe kullanılmışDil tercihi phishing göstergesi değildir
Bağlantı "suspicious-site.ru" adresine yönlendiriyorGerçek Google: accounts.google.com ile başlar
Aşırı aciliyet ve tehdit: "24 SAAT", "SİLİNECEK", "HEMEN"Gerçek kurumlar böyle panik dili kullanmaz
E-posta çok kısa yazılmışUzunluk phishing kriteri değildir
Konu satırında aşırı ünlem: "!!!" — profesyonel olmayan dilGerçek kurumlar ünlem seli ve büyük harf kullanmaz
E-postada logo veya resim yokLogo olmaması phishing kanıtı değildir
Seçilen: 0 / 4
Yanlış — sahte domain, şüpheli URL, panik dili ve ünlem seli doğru ipuçlarıdır.
✓
Görev 2 Tamamlandı! — Sonraki göreve geçiliyor…
3
// görev 03 · terminal
Terminal Dedektifi
İki komut çalıştır, iki soru cevapla
3
dakika
İnternete bağlandığında cihazının ağda benzersiz bir adresi var ve paketlerin fiziksel kablolardan geçtiğini biliyor muydun?
// adım adım yap
1
Command + Space bas,
Terminal yaz, EntermacOS terminal uygulaması açılır
2
ifconfig | grep "inet " | grep -v 127 yaz → Enterinet 192.168.x.x satırındaki IP adresini bul — her Mac'te çalışır3
traceroute -m 15 google.com yaz → EnterNumaralı satırları say. Tüm satırlar
* * * ise pas geç.// örnek çıktı
MacBook:~ ogrenci$ ifconfig | grep "inet " | grep -v 127
inet 192.168.1.47 netmask 0xffffff00 ← bunu not al
MacBook:~ ogrenci$ traceroute -m 15 google.com
1 192.168.1.1 2ms // modem
2 95.0.64.1 14ms // Türk Telekom
8 142.250.185.14 52ms // google.com ✓
↑ bu örnekte 8 hop — seninkinde farklı olabilir
// soru 1 / 2 — ifconfig sonucu
Gördüğün IPv4 adresi nasıl bir adrestir?
Özel (Private) — ev ve okul ağlarında kullanılır (192.168.x.x veya 10.x.x.x)
Genel (Public) — internet üzerinden doğrudan erişilebilir
Çevrimdöngü (Loopback) — yalnızca kendi cihazını gösterir (127.0.0.1)
Yanlış — okul/ev ağlarındaki IP'ler daima özel (private) adreslere girer.
// soru 2 / 2 — traceroute sonucu
Traceroute sonucunda kaç satır (hop) gördün?
3 ile 30 arasında herhangi bir sayı geçerlidir — ağa ve konumuna göre değişir.
⚠ Bazı satırlarda * * * görürsen o satırı sayma — yalnızca numaralı satırları say.
3 ile 30 arasında bir sayı gir.
✓
Görev 3 Tamamlandı! — Sonuçlar hesaplanıyor…
1
// görev 01 · yapay zeka
Turing Testi
4 metinden tam 2 tanesi yapay zeka yazdı — hangisi?
3
dakika
Ne yapacaksın? Aşağıdaki 4 metinden tam 2 tanesi yapay zeka (ChatGPT gibi), diğer 2 tanesi gerçek bir insan tarafından yazıldı. AI yazılarını seç ve doğrula.
🤖 Yapay Zeka Yazısı
Resmi, akademik dil kullanır
Her cümle kusursuz yapılandırılmış
Kişisel detay, his veya anı yok
Ansiklopedi gibi düzgün, soğuk
👤 İnsan Yazısı
Günlük, sıradan konuşma dili
Kişisel detaylar ve duygular var
Dağınık, konudan sapabilir
Hata yapabilir, doğal akar
// aşağıdaki 4 metni oku, 2 AI metnini seç
A
Metin A
✓
Bugün çok sinirli bir gün geçirdim. Matematik sınavından 40 aldım ama 8 saat uyumuştum, mantıklı değil. Öğleden sonra kantinde arkadaşımla oturup konuştuk, biraz geçti.
B
Metin B
✓
Makine öğrenimi, bilgisayar sistemlerinin verilerden otomatik olarak öğrenmesini sağlayan yapay zeka alt dalıdır. Algoritmalar örüntüleri tespit ederek tahminlerde bulunur ve deneyimle performansını iyileştirir.
C
Metin C
✓
Kardeşim can sıkıcı, kulaklıkla müzik dinliyor ve hiç konuşmuyor. Annem "seninle vakit geçir" diyor ama nasıl geçireceksin? Akşam en azından birlikte film izledik.
D
Metin D
✓
Yenilenebilir enerji, tükenmeyen doğal süreçlerden elde edilen ve çevresel etkisi sınırlı olan enerji türlerini kapsamaktadır. Güneş ve rüzgar enerjisi, küresel enerji dönüşümünde öncü rol üstlenmektedir.
Seçilen: 0 / 2 — 2 AI metnini seçtikten sonra doğrula
Yanlış! Tek hakkın vardı — 0 puan. AI metinleri genellikle resmi, akademik ve kişisel detaydan yoksundur.
✓
Görev 1 Tamamlandı! AI'ı insan yazısından ayırt ettin. — Geçiliyor…
2
// görev 02 · makine öğrenimi
Karar Ağacı
Spam filtresini kullanarak 3 e-postayı sınıflandır
3
dakika
Karar Ağacı: Makine öğreniminin en temel algoritmalarından biri. Her düğümde bir soru sorulur, cevaba göre dal seçilir — evet veya hayır. Spam filtreler tam bu şekilde çalışır!
// spam filtresi — karar ağacı algoritması
📊 Spam Filtresi — Karar Ağacı
┌── Gönderen bilinmiyor mu?
│ EVET ──► Bağlantı (link) var mı?
│ EVET ──► 🚫 SPAM
│ HAYIR ──► ⚠ KONTROL ET
└── HAYIR ──► Konu "KAZANDIN" içeriyor mu?
EVET ──► 🚫 SPAM
HAYIR ──► ✓ GELİŞ KUTUSU
// 3 e-postayı ağaçtan geçirerek sınıflandır
// e-posta 1
Gönderen: no-reply@odulkazan.net (bilinmiyor)
Konu: Hesap bildirimi
İçerik: Hesabınız aktive edildi. buraya tıklayın →
🚫 SPAM
⚠ KONTROL ET
✓ GELİŞ KUTUSU
// e-posta 2
Gönderen: ogretmen@okul.edu.tr (biliniyor)
Konu: Yarınki sınav saati hakkında
İçerik: Sınav saat 10:00'a ertelendi, hazır olun.
🚫 SPAM
⚠ KONTROL ET
✓ GELİŞ KUTUSU
// e-posta 3
Gönderen: info@haberler247.com (bilinmiyor)
Konu: KAZANDINIZ! Büyük ödül sizi bekliyor
İçerik: Tebrikler, çekilişi kazandınız! Bilgilerinizi gönderin.
🚫 SPAM
⚠ KONTROL ET
✓ GELİŞ KUTUSU
Bazı cevaplar yanlış — ağacı dikkatli takip et. Bilinmeyen gönderen → bağlantıya bak; bilinen gönderen → konuya bak.
✓
Görev 2 Tamamlandı! — Sonraki göreve geçiliyor…
3
// görev 03 · etik
Etik Mahkeme
3 AI senaryosunda doğru etik tutumu seç
3
dakika
AI Etiği: AI güçlü bir araç — ama her araç gibi yanlış kullanılabilir. Deepfake, ayrımcılık, mahremiyet ihlali… Teknolojiyi üretirken ve kullanırken etik sorumluluk kaçınılmazdır.
// 3 senaryo — her biri için doğru etik tutumu seç
// senaryo 1 / 3
Bir şirketin işe alım AI sistemi, adayları yalnızca isimlerine bakarak elemeye başlıyor. Bu durum hakkında ne düşünüyorsun?
Normaldir — AI daha hızlı ve verimli karar verir
Yanlıştır — isim bazlı eleme ayrımcılıktır ve AI önyargısı içerir
Güvenlidir — AI duygusuz olduğu için tarafsız karar verir
// senaryo 2 / 3
Biri yapay zeka ile ünlü bir siyasetçinin ağzından sahte video üretiyor ve sosyal medyada yayıyor. Kimler sorumludur?
Kimse — teknolojiyi suçlayamazsın
Yalnızca videoyu izleyenler
Videoyu oluşturup yayan kişi — kişilik hakları ihlali ve dezenformasyon
// senaryo 3 / 3
Bir hastane AI sistemi, sigortalı hastalara sigortasız hastalara kıyasla daha hızlı tedavi sırası tanıyor. Bu durum hakkında ne düşünüyorsun?
Normaldir — sigorta primini ödeyen önce geçmeli
Adaletsizdir — sağlık hizmetinde AI ekonomik ayrım yapmamalıdır
Sigortacıların talebidir, hastane bu karardan sorumlu değildir
Bazı cevaplar yanlış — her senaryoyu tekrar düşün.
✓
Görev 3 Tamamlandı! — Sonuçlar hesaplanıyor…
1
// görev 01 · kriptografi
Diffie-Hellman Anahtar Değişimi
Güvenli olmayan kanalda ortak gizli anahtarı üret
8
dakika
Diffie-Hellman: İki taraf, birbirinin gizli anahtarını bilmeden matematiği kullanarak ortak bir sır üretir. Asal sayı p = 11, üreteç g = 2.
📌 Protokol Nasıl Çalışır?
👩💻
Alice
Gizli anahtar
a = ? 🔒
Açık anahtar (yayınladı)
A = ga mod p = 4
⇄
açık kanal
🧑💻
Sen (Öğrenci)
Gizli anahtar
b = 3
Açık anahtar (hesapla)
B = gb mod p = ?
// adım 01 — kendi açık anahtarını hesapla
B = 23 mod 11 = ?
B =
// adım 02 — ortak gizli anahtarı hesapla
Alice kendi açık anahtarını sana gönderdi: A = 4. Şimdi ortak anahtarı hesapla:
S = Ab mod p = 43 mod 11 = ?
S =
✓
Görev 1 Tamamlandı! Ortak anahtar S = 9 — Sezar şifrelemesine geçiliyor…
2
// görev 02 · şifre çözme
Sezar Şifrelemesi
DH protokolünden elde ettiğin anahtarla şifreli mesajı çöz
5
dakika
Sezar Şifrelemesi: Her harf alfabede belirli bir sayı kaydırılır. Kaydırma miktarı = ortak anahtarın: S = 9. Şifreli metni çözmek için her harfi 9 adım GERİ kaydır.
📌 Alfabe Referans Tablosu
Şifre Çözme Anahtarı (DH'den)
S = 9
Her harfi alfabede 9 adım geri kaydır
Şifreli Mesaj
NU TJUMRA
// çözümünü yaz
✓
Görev 2 Tamamlandı! Şifre çözüldü: EL KALDIR — Sonuçlar hesaplanıyor…
1
// görev 01 · algoritma
Robotu Yönlendir
Sıralı komutlarla robotu 🏁 bayrağa götür
4
dakika
CS Teorisi — Sıralı İşlem: Bilgisayarlar komutları yukarıdan aşağıya sırayla çalıştırır. Robotu 🏁 bayrağa ulaştırmak için doğru sırayı kur. RAM limitini aşarsan kod çalışmaz!
💾 RAM: 0 / 15 Byte
// oyun alanı
// kullanılabilir bloklar
⬆️ İleri 1B
↪️ Sağa Dön 1B
↩️ Sola Dön 1B
// algoritmam
Blokları buraya sürükle…
✓
Bölüm 1 Tamamlandı! +8 puan kazandın.
2
// görev 02 · optimizasyon
RAM Optimizasyonu
Döngü kullanarak 7 Byte limitle hedefe ulaş
4
dakika
DRY Prensibi — Döngü: "Don't Repeat Yourself!" Her blok RAM'de yer kaplar. Limit sadece 7 Byte. Tekrar eden komutları döngüye al: [🔁 Döngü Başlat] → komutlar → [🔚 Bitir] = 4 kez çalışır!
💾 RAM: 0 / 7 Byte
// oyun alanı
// kullanılabilir bloklar
⬆️ İleri 1B
↪️ Sağa Dön 1B
↩️ Sola Dön 1B
🔁 Döngü Başlat [4x] 1B
🔚 Döngüyü Bitir 1B
// algoritmam
Blokları buraya sürükle…
✓
Bölüm 2 Tamamlandı! +9 puan kazandın.
3
// görev 03 · algoritma & optimizasyon
CS Oyunu
Her iki bölümü tamamla — +8 puan kazan
5
dakika
Spam Avcısı: 60 saniyede yukarıdan düşen e-postaları incele. Spam/sahte olanlara tıkla → +10 puan. Gerçek e-postaya tıklarsan → -10 puan. 60 saniyede 50+ puan kazanırsan +8 siberlab puanı kazanırsın!
✓
Bölüm 3 Tamamlandı! +8 puan kazandın.
Puan kaydediliyor…
İstasyon tamamlandı
Tebrikler!
İstasyon 1 tamamlandı.
0
/30
bu istasyondan kazandığın puan
// sırada ne var?
Tebrikler! Bir sonraki istasyona geçebilirsin.
↻ Otomatik sıfırlanıyor
60s
Süre Doldu!
15 dakikalık istasyon süresi bitti
0
toplam puan
Tamamladığın görevlerin puanlarını aldın.
Puan Google Sheets'e kaydedildi.
Puan Google Sheets'e kaydedildi.
↻ Otomatik sıfırlanıyor
15s